Napoleon (2023) - Gerçek Tarih mi, Ridley Scott Yorumu mu?

Filmler

2023 • Editor • 5 Nisan 2025

Ridley Scott’ın yönettiği, Joaquin Phoenix’in Napolyon Bonapart’ı, Vanessa Kirby’nin ise Joséphine’i canlandırdığı epik tarihi film, Fransız devriminin kaotik günlerinden başlayarak Napolyon’un yükselişini ve düşüşünü anlatır.

Filmin Konusu

Film, Napolyon’un askeri dehasını ve siyasi hırsını merkeze alırken, aynı zamanda Joséphine ile olan tutkulu, saplantılı ve bir o kadar da toksik aşk ilişkisini ön plana çıkarır. Hikâye şu ana hatlarla ilerler:

• 1789 Fransız Devrimi’nin kanlı günleri ve genç topçu subayı Napolyon’un ilk dikkat çeken başarıları
• 1793 Toulon Kuşatması – kariyerinin dönüm noktası
• Joséphine ile tanışması ve 1796’da evlilikleri
• Mısır Seferi (1798-1799)
• 18 Brumaire Darbesi ile iktidarı ele geçirmesi ve Birinci Konsül oluşu
• 1804’te kendini İmparator ilan etmesi
• Austerlitz (1805), Borodino (1812), Leipzig (1813) ve nihayet Waterloo (1815) gibi büyük savaşlar
• İlk sürgün (Elba Adası), Yüz Gün iktidarı ve son yenilgi
• Saint Helena’da sürgündeki son yılları ve 1821’deki ölümü

Film, Napolyon’u hem tarihin en büyük askeri dahilerinden biri hem de kendi hırslarının kurbanı bir adam olarak gösterir. Ridley Scott, devasa savaş sahnelerini (özellikle Austerlitz ve Waterloo) görsel bir şölen halinde sunarken, Napolyon ile Joséphine arasındaki ilişkiyi hikayenin duygusal omurgası yapar.

Kısaca: Bir askerin generalden imparatora, imparatorluktan sürgüne uzanan destansı yükseliş ve düşüş hikayesi… ve tüm bunların arkasındaki kadının (Joséphine) etkisi.

Gerçek Kişiler ve Aktörler

Napolyon (2023) – Film Gerçeğe Ne Kadar Sadık? (Tarihi Doğruluk Analizi)

Ridley Scott’ın yönettiği Napolyon (2023), Napolyon Bonapart’ın hayatını epik bir şekilde anlatıyor ama tarihi gerçeklere %100 sadık kalmak yerine, dramatik etki ve görsel şölen için birçok değişiklik yapıyor. Film, David Scarpa’nın senaryosuyla Fransız Devrimi’nden Waterloo’ya kadar uzanan bir hikaye sunsa da, Scott’ın yaklaşımı “tarih dersi değil, eğlence” üzerine kurulu. Hatta Scott, eleştirilere “Orada mıydın? Hayır mı? O zaman sus” diye cevap verdi ve Joaquin Phoenix bile “Gerçek Napolyon’u anlamak için kitabı oku, bu Ridley’nin gözünden bir yorum” dedi.

Film genel olarak tarihi olayların ana hatlarını koruyor (örneğin Toulon Kuşatması, Mısır Seferi, Austerlitz, Waterloo), ama kronolojiyi karıştırıyor, karakterleri basitleştiriyor ve bazı sahneleri tamamen uyduruyor. Fransız tarihçiler filmi “Fransız tarihine hakaret” diye eleştirdi, özellikle piramitlere top atışı gibi absürt detaylar yüzünden. Yine de bazı unsurlar (taç giyme töreni gibi) birebir doğru.

Tamamen Doğru ve Tarihi Kayıtlarla Uyumlu Olanlar

1. Taç Giyme Töreni (1804): Napolyon’un taç Papa’nın elinden kapıp kendi başına koyması gerçek. Bu, onun gücünü simgeliyordu ve filmde birebir gösteriliyor.
2. Joséphine ile Evlilik ve Boşanma: Napolyon’un Joséphine’e olan saplantılı aşkı, 1796 evliliği ve 1810’da varis veremediği için boşanma tarihi gerçeklere sadık. Joséphine’in dul olması ve Napolyon’dan büyük olması da doğru.
3. Austerlitz Savaşı (1805): Napolyon’un Avusturya-Rus ordusunu yenmesi ve “güneşin Napolyon’un günü” olarak anılması doğru. Filmdeki stratejik deha vurgusu tarihle örtüşüyor.
4. Waterloo Savaşı (1815): Napolyon’un son yenilgisi ve Wellington’un zaferi gerçek. Savaş sahneleri görsel olarak abartılı ama sonucun nedeni (yağmur, Prusya yardımı) ima ediliyor.

Dramatize Edilen veya Değiştirilen Yerler (Sanatsal Lisanslar)

Film, tarihi sıkıştırmak için olayları birbirine yapıştırıyor ve Napolyon’u “asker-deli aşık” karikatürüne indirgiyor. İşte en tartışmalı değişiklikler:

1. Mısır Seferi ve Piramitlere Top Atışı (1798-1799)

Gerçek: Napolyon Mısır’ı fethetti ama piramitlere top atmadı – bu imkansız, çünkü top menzili yetmezdi. Ayrıca 167 bilim insanıyla gitti, kültürel keşif için (Rosetta Taşı gibi). Mumya açma sahnesi de uydurma; Napolyon mumyalara ilgi duymazdı.

Film: Napolyon piramitleri bombalıyor ve mumya parçalıyor. → Ridley Scott’ın “stratejik barbar” imajı için eklediği, tamamen kurgu bir sahne. Tarihçiler “gülünç” dedi.

2. Toulon Kuşatması (1793)

Gerçek: Napolyon 24 yaşındaydı (filmde 40’lara yakın gösteriliyor). Bu zafer kariyerinin dönüm noktasıydı ve topçu subayı olarak parladı.

Film: Yaşını abartılı gösteriyor, ama zaferin etkisi doğru. Kronolojiyi hızlandırıyor.

3. 18 Brumaire Darbesi (1799)

Gerçek: Napolyon iktidarı ele geçirdi, ama kardeşi Lucien’in rolü büyüktü. Napolyon heyecanlı ve stratejikti.

Film: Napolyon’u panik atak geçirir gibi gösteriyor (yerde yuvarlanıyor). → Karakteri “zayıf” yapmak için dramatize edilmiş, tarihle çelişiyor.

4. Joséphine’in Ölümü (1814)

Gerçek: Joséphine, Çar Aleksandr’ı çay partisine davet ederken soğukta yakalandığı için zatürreden öldü. Çar’la metreslik planı yoktu.

Film: Çar’la ilişki kurmaya çalışırken ölüyor. → Dram için uydurulmuş, Napolyon’un kıskançlığını vurgulamak amacıyla.

5. Napolyon’un Kişiliği ve Mirası

Gerçek: Napolyon, Napolyon Kanunları gibi reformlarla (40+ ülkede hala geçerli) modern Fransa’yı şekillendirdi. Köleliği Mısır’da kaldırdı, ama Haity’de geri getirdi. “Napolyon kompleksi” (kısa boy) efsanesi; aslında ortalama boydaydı (1.69m).

Film: Siyasi reformları (Kanunlar, idari değişiklikler) tamamen atlıyor, sadece savaş ve aşk odaklı. Kısa boyu abartılı, annesiyle Oidipusvari ilişki ima ediliyor (gerçekte annesine saygılıydı ama bu kadar değil).

6. Kronoloji ve Sıkıştırma

Gerçek: Olaylar 30+ yıla yayılıyor, ittifaklar karmaşık (Avrupa’nın “düğümü” gibi).

Film: Savaşları üst üste yığıyor, diplomatik detayları atlıyor. Bu, hikayeyi akıcı yapıyor ama tarihi basitleştiriyor.

7. Sonuç ve Miras

Gerçek: Napolyon, Saint Helena’da sürgünde öldü (mide kanseri şüphesi). Mirası hem kahraman hem tiran olarak tartışmalı.

Film: Ölüm sahnesi doğru ama genel ton “hırslı aptal” gibi, reformlarını görmezden geliyor.

Genel Değerlendirme

Napolyon, tarihi biyografilerden ziyade bir “görsel şölen” – dev savaş sahneleri (Austerlitz, Waterloo) muhteşem, Joaquin Phoenix’in performansı yoğun ve Vanessa Kirby’nin Joséphine’i büyüleyici. Ama doğruluk oranı %60-70 civarı; Scott, Kubrick’in yarım bıraktığı projeyi “eğlence odaklı” bitiriyor. Tarih meraklıları için “Gladiator gibi eğlenceli ama 1917 kadar doğru değil”. Eğer gerçek Napolyon’u öğrenmek istiyorsan, Andrew Roberts’ın Napoleon: A Life kitabını oku veya belgesel izle. Film, tarihi değiştirmiyor ama “Ridley’nin Napolyon’u” olarak keyifli bir yorum.

Neden İzlemelisiniz?

10 çok güçlü sebep

1. Ridley Scott’un en büyük prodüksiyonu

Gladiator’dan beri gördüğümüz en devasa savaş sahneleri. 6.000 figüran, 300 at, gerçek top ve tüfekler… Austerlitz ve özellikle Waterloo sahneleri sinema tarihine geçer.

2. Joaquin Phoenix hayatının ikinci büyük rolünde

Joker’den sonra yine uçlarda bir karakter. 26 yaşından 52 yaşına kadar Napolyon’u tek başına sırtlıyor. Mimikleri, öfkesi, Joséphine’e yalvarışları… tek kelimeyle hipnotize ediyor.

3. Vanessa Kirby Joséphine rolünde Oscar’lık

The Crown’daki Prenses Margaret’ten sonra kariyerinin zirvesi. Bir bakışıyla imparatoru dize getiren kadın. Yatak odası sahneleri ve boşanma sahnesi unutulmaz.

4. Savaş sahneleri yeni nesil standartları belirliyor

Dunkirk’ten daha büyük, 1917’den daha kaotik, Gladiator’dan daha gerçekçi. Top sesleri, atların koşusu, duman, çamur… IMAX’te izlemezseniz yarısını kaçırırsınız.

5. Tarihi sevmeyen bile bayılıyor

2 saat 38 dakika ama su gibi akıyor. Diyaloglar keskin, tempo yüksek, aşk sahneleri ateş gibi. Tarih dersi değil, epik aşk + savaş filmi.

6. Müzik efsane

Martin Phipps’in skorları + finaldeki “La Marseillaise” kullanımı tüyleri diken diken ediyor.

7. Kostüm ve prodüksiyon tasarımı Oscar’ı silip süpürür

2024’te En İyi Kostüm, Prodüksiyon Tasarımı, Ses ve Görsel Efekt dallarında çok güçlü aday.

8. Napolyon’u “insan” olarak ilk kez bu kadar çıplak görüyoruz

Tahtında değil, yatakta Joséphine’e yalvarırken, annesinin önünde çocuk gibi ağlarken görüyoruz. Tarih kitaplarındaki “kahraman” imgesi tamamen yıkılıyor.

9. Tartışmayı seviyorsanız tam size göre

Fransızlar kızdı, tarihçiler veryansın etti, Ridley Scott “susun” dedi… Sosyal medyada haftalarca konuşuldu. İzleyip kendi fikrinizi söylemek zorunda kalıyorsunuz.

10. Bazı filmler izlenmez, yaşanır

Napoleon da onlardan biri. 2023’ün en büyük sinema olayıydı, hâlâ konuşuluyor.

---

Daha Fazla

Donnie Brasco

Donnie Brasco, 1997 yapımı bir suç draması filmi olarak sinema tarihine damga vurmuş bir başyapıt. Mike Newell'ın yönettiği bu film, gerçek bir hikayeden uyarlanmış ve Al Pacino ile Johnny Depp gibi yıldız oyuncuların muhteşem performanslarıyla unutulmaz hale gelmiş.

Schindler's List

Schindler's List, 1993 yapımı bir başyapıt olarak sinema tarihine altın harflerle yazılmış bir film. Steven Spielberg'ün yönettiği bu siyah-beyaz dram, gerçek bir hikayeden uyarlanmış ve Holokost'un acımasız gerçekliğini gözler önüne seriyor.

Oppenheimer

2023 yapımı Christopher Nolan imzalı Oppenheimer, atom bombasının mucidi J. Robert Oppenheimer’ın hayatını anlatan ve 13 dalda Oscar’a aday olup 7’sini kazanan efsanevi biyografik film hâlâ dünyanın en çok konuşulan yapımları arasında.